Manager Vivianne Smiggels en trainer Barbara Hoogenboom over Next Gen en gevestigd leiderschap
Vivianne Smiggels (Deloitte Center for the Edge) verkent met CEO’s, senior executives en teams complexe vraagstukken binnen en buiten organisaties. Ze werkt samen met Barbara Hoogenboom (Systemic Business School en Bert Hellinger Instituut) aan een aanpak die zowel de dialoog als de systemische blik omarmt.
Vivianne en Barbara delen de observatie dat de gevestigde oudere generatie vaak anders leest, ziet, voelt en handelt dan de jongere Next Gen. Hoe is dat ontstaan en hoe kunnen generaties samenwerken zonder de systemische ordening te verstoren? Barbara en Vivianne gaan in gesprek.
Een gevestigd patroon tussen generaties
Vivianne: “Er is regelmatig een bepaalde spanning voelbaar tussen de gevestigde orde en de nieuwe generatie. Veel senior leiders hebben jarenlang een stabiele koers bepaald volgens bewezen methoden. Voor hen is dat de basis van succes, mede dankzij hun opgebouwde ervaring en kennis.
Het jonge talent werkt vaak anders. De jongere generatie, waar ik denk ik ook bij hoor, ziet de wereld door een andere lens. Zij werken sterk vanuit hun gevoel, vanuit een natuurlijke gevoeligheid voor wat er speelt in de maatschappij. Ze zijn gevormd door een snel veranderende samenleving en zijn gewend aan ambiguïteit en experimenten.
Dat uitgangspunt kan botsen met de gevestigde orde, die die flexibiliteit en intuïtie niet altijd begrijpt of waardeert. Maar hoewel het jonge talent vaak nog geen mandaat heeft, want dat ligt bij de gevestigde orde, kan een andere zienswijze wel een bron van inspiratie zijn voor senior leiders.”
Barbara: “Waar komt dat eerste spanningsveld vandaan: de oudere generatie die vertrouwt op stabiliteit en structuur, en de jongere die experimenteert en snel schakelt?”
Vivianne: “Veel heeft te maken met de tijdsgeest waarin beide generaties zijn opgegroeid. De huidige senior leiders werkten in een periode waarin economische groei relatief voorspelbaar was. Structuren waren duidelijk, hiërarchieën vastgelegd, en controle werd gezien als een essentieel onderdeel van leiderschap. Dat heeft hen gevormd en succes gebracht.
De jongere generatie daarentegen is opgegroeid in een wereld vol onzekerheden: economische crises, klimaatverandering, technologische disruptie. Dat heeft ons geleerd om flexibel te zijn, kansen te zien in chaos en sneller nieuwe paden te bewandelen. Die aanpak is minder gericht op controle en meer op aanpassingsvermogen. We voelen aan dat er soms geen vastomlijnde antwoorden zijn en zoeken naar nieuwe vormen van kennis, zoals intuïtie en systemisch inzicht.”
Barbara: “Het valt me ook op dat de jongere generatie vaak makkelijker energie waarneemt en ook durft te benoemen wat ze voelt of opmerkt. Er is ruimte voor het intuïtieve. Hoe merk je dat concreet?”
Vivianne: “Dat verschil wordt vaak zichtbaar in gesprekken en besluitvorming. Oudere generaties willen vaak eerst alles begrijpen en analyseren voordat ze een besluit nemen. Zij voelen ook dingen, maar hebben geleerd dat weg te stoppen, er niet over te praten.
De jongere generatie wil soms sneller handelen en al doende leren. Het gevoel volgen. Dat voelt voor de gevestigde generatie misschien roekeloos, terwijl de jongeren haar terughoudendheid andersom als vertragend kunnen ervaren.
Dat is het verschil aan de buitenkant. In het innerlijke proces gaat het erom dat je met aandacht bij jezelf kunt zijn, maar ook bij anderen. En dat je daar ruimte voor maakt. De jongere generatie kan dat misschien van nature makkelijker, maar uiteindelijk geloof ik erin dat uiteindelijk iedereen dit kan. Dat kan best wel spannend zijn, want dat betekent dat er ook dingen naar boven komen die je niet gewend bent.
Dus dat is zoeken, vooral in zo’n corporate setting. Maar ik geloof wel dat het van grote toegevoegde waarde is. En niet alleen voor mijn collega’s, maar ook voor de vele klanten die wij bedienen. Omdat je zo uiteindelijk langetermijnverandering creëert.”
“Beide generaties zijn gevormd door de tijdsgeest waarin zij zijn opgegroeid. Dat verschil wordt zichtbaar in gesprekken en besluitvorming.”
De impact van trauma en onuitgesproken spanning
Barbara: “Trauma’s, zowel persoonlijk als transgenerationeel, spelen zeker een rol in deze dynamiek. Oudere generaties hebben soms onbewust patronen ontwikkeld om bepaalde gevoelens of ervaringen weg te stoppen. Jongere generaties onder hen groeien op in een tijd waarin het juist belangrijk is om die zaken aan te kijken. Dat kan confronterend zijn, maar ook helend.”
Vivianne: “In een recent project merkte ik dat senior leiders moeite hadden om kwetsbaar te zijn. Ze hielden vast aan controle, terwijl ik voelde dat juist het loslaten daarvan waardevolle inzichten kon brengen. Toen we ruimte maakten voor die kwetsbaarheid, ontstond er een diepere verbinding en betere samenwerking.
Wat we hier aanraken is iets wat je meestal thuis laat. Maar volgens mij is het niet meer iets wat we thuis kunnen of moeten laten. Je bent iemand in zijn geheel en de ander ook. Maar dat is wel spannend om iemand in zijn geheel aan te kijken of je gehele zelf te laten zien.”
Barbara: “Wat maken de huidige twintigers, dertigers dan mee in een organisatie waar heel veel vijftigers, zestigers op belangrijke posities zitten?”
Vivianne: “Ik denk dat ze soms de indruk krijgen dat ze niet altijd als realistisch worden gezien. De nieuwe generatie heeft veel sensitiviteit voor wat er gebeurt in de maatschappij. Dat is denk ik enerzijds wat ze van buiten mee naar binnen nemen.
En tegelijkertijd denk ik dat ze merken dat ze in bepaalde stramienen komen die al jaren zo zijn. En dan is het met name lastig om tot op zekere hoogte respect te hebben voor hoe de systemen nu zijn en tegelijkertijd, met de juiste bedoelingen, ook nieuwe sensitiviteit in te brengen. Waar is er ruimte voor? En als je dan al ruimte vindt, hoe breng je dat dan over? Of hoe laat je dat er zijn?”
“Wat maken de huidige twintigers, dertigers mee in een organisatie waar heel veel vijftigers, zestigers op belangrijke posities zitten?”
De kanarie in de mijn
Barbara: “Hoe kunnen we die werelden meer bij elkaar brengen? En gebruikmaken van de kwaliteiten van beide generaties?”
Vivianne: “Ik heb weleens de vergelijking gemaakt met een kanarie in de mijn. Ik denk dat het bewustzijnsniveau en de sensitiviteit van de jongere generatie hoger is en dat het heel waardevol kan zijn om alleen al te luisteren naar hun observaties. Dat hoeft niet meteen één op één een oplossing te zijn of een richting te zijn. Ik denk ook dat de jongere generatie weer hulp nodig heeft om hun observaties te kaderen. Het moet realistisch blijven, organisaties hebben ook een koers te varen. Maar bij voorbaat afstompen of ze niet laten vliegen in die mijn is eigenlijk een gemiste kans.
Dus de kracht zit denk ik in het toelaten van een bewustzijn en sensitiviteit van de jongere generatie, een intuïtief begrip van complexe vraagstukken dat de huidige generatie in de hectiek van de dag of haar vaste belevingswereld niet altijd ziet of kan duiden. De jongere generatie kan daarbij het voorbeeld geven. De levenswijsheid en praktische ervaring van de oudere generatie kunnen andersom weer houvast geven aan de jongere generatie.”
Barbara: “In sessies met de nieuwe generatie merk ik hoe krachtig het is om niet te snel advies te geven. Ze weten vaak veel, maar twijfelen sneller in een omgeving met sterke bestaande patronen. Door rust te bieden en vertrouwen te geven, kunnen ze hun eigen weten versterken.”
“De kracht zit in het toelaten van een bewustzijn en sensitiviteit van de jongere generatie. De levenswijsheid en praktische ervaring van de oudere generatie kunnen andersom houvast geven aan de jongere generatie.”
Een verstoorde systemische ordening
Barbara: “Vanuit een systemisch perspectief zie ik een interessante uitdaging wanneer de oudere generatie naar de jongere generatie luistert. Traditioneel hebben oudere generaties een bepaalde autoriteit op basis van leeftijd, ervaring en hiërarchie. Maar wat gebeurt er als de jongere generatie met een ander soort wijsheid komt? Hoe beïnvloedt dat de ordening?”
Vivianne: “Het voelt soms alsof de ordening omgedraaid wordt. Dat botst, want het past niet binnen de traditionele hiërarchie.”
Barbara: “Dat vraagt dus om een herdefiniëring van de systemische ordening. Hoe denk je dat we beide soorten wijsheid kunnen integreren?”
Vivianne: “Door elkaars kwaliteiten te erkennen en ruimte te maken voor beide perspectieven. De oudere generatie kan stabiliteit bieden, terwijl de jongere nieuwe inzichten inbrengt. Maar het vraagt wederzijds respect en een bereidheid om samen te werken zonder de ander te overschaduwen.”
Barbara: “Vanuit systemisch opzicht is het van belang dat de dialoog veilig en gelijkwaardig blijft, dat je werkt in een veilige omgeving waarin iedereen zich gehoord voelt. Binnen een opstelling zou je beide generaties letterlijk hun positie kunnen laten innemen: de oudere generatie als hoeders van ervaring, en de jongere als verkenners van nieuwe mogelijkheden. Dat kan helpen om elkaars perspectief fysiek en emotioneel te begrijpen.”
“Een vorm van gelijkwaardigheid is essentieel om van elkaar te kunnen leren, maar dat betekent niet dat beide groepen gelijk zijn. Er moet oog blijven voor de systemische én functionele ordening.”
Een krachtige dialoog tussen generaties
Vivianne: “In onze sessies met Deloitte Center for the Edge willen we een brug slaan tussen deze groepen, vanuit respect voor hun verschillende posities. Stel dat we een workshop organiseren waarin beide generaties samenkomen. De senior leiders kunnen reflecteren op hun ervaringen en de lessen die ze daaruit hebben getrokken. De jongere generatie kan haar intuïtieve inzichten en ideeën delen. Zo ontstaat er een wisselwerking waarin iedereen van elkaar leert.”
Barbara: “Een vorm van gelijkwaardigheid is essentieel om van elkaar te kunnen leren, maar dat betekent niet dat beide groepen gelijk zijn. Er moet oog blijven voor de systemische én functionele ordening.”
Vivianne: “Precies. We geven ruimte aan de hiërarchie, maar ook aan inclusie van nieuwe perspectieven. Ik geloof dat we elkaar hard nodig hebben. De oudere generatie kan ons leren hoe we stabiliteit en structuur behouden, terwijl wij hen helpen nieuwe mogelijkheden te verkennen. Het is een gezamenlijke reis, waarin we beide onze rol moeten spelen. Alleen zo kunnen we organisaties toekomstbestendig maken.”
Barbara: “Het is een proces van wederzijdse groei en ontwikkeling.”
Vivianne: “Dat is het zeker. En het vraagt moed en vertrouwen van beide kanten om elkaar te zien en te horen. Dan kunnen we samen iets bouwen dat sterker is dan wat we individueel kunnen bereiken.
Durf de dialoog aan te gaan. Creëer ruimte voor de kracht van beide generaties en erken dat verschil juist een bron van groei is. Alleen door samen te werken kunnen we de uitdagingen van vandaag en morgen succesvol aangaan.”