Elk systeem wordt niet alleen gevormd door wat het insluit, maar ook door wat het uitsluit. Systemisch leiderschap vraagt om bewust met die grens te jongleren. Trainer Henry Weessies legt het uit.
Elk systeem wordt niet alleen gevormd door wat het insluit, maar ook door wat het uitsluit. Dat is wat een systeem begrenst: dit hoort er nog bij en dat niet meer. Die grens bepaalt waar het systeem begint en eindigt. Wie over die grens gaat, komt in een ander systeem terecht.
Tegelijkertijd staat geen enkel systeem op zichzelf. Ieder systeem maakt deel uit van een groter geheel en kan daarin niet worden uitgesloten. Ook deelsystemen vervullen een functie binnen dat grotere systeem, hoe spannend, lelijk of ogenschijnlijk verwoestend ook.
Meer insluiten betekent meer potentieel toelaten: meer talenten, perspectieven, ervaringen en ideeën. Tegelijkertijd brengt dat het risico met zich mee dat de toegenomen diversiteit niet meer gehanteerd kan worden. Meer uitsluiten betekent dat een systeem minder divers en mogelijk minder overweldigend wordt, maar ook minder rijk aan potentieel.
Het erkennen van de waarde van insluiten en uitsluiten, het verdragen van de effecten ervan óf deze zelfs bewust kunnen installeren, is een belangrijke vaardigheid van de systemisch leider.
Systemisch leiderschap vraagt daarmee om het voortdurend jongleren met insluiten en uitsluiten: steeds opnieuw onderzoeken welke grens het systeem op dat moment het meest dient.